ایرانین سول روشنفکرلیگی و دموکراسی موضوعو

مقاله نین اصلی چئکیده‌سی

“ایراندا سول روشنفکرلیگین اون دوققونجو عصرده میدانا گلدیگیندن بو گونه قدر، اؤزونو بیر شکیلده بو عائله‌نین سایه‌سینده تعریف ائدنلر، جمیعتیمیزین سیاسی و ایجتیماعی حیاتینین دا فعال ایشتیراکچیلاری اولوبلار. اگر سارتر معناسیندا » تعهودلو روشنفکر « روشنفکره قاییدساق، بو قروپ ایجتیماعی باخیمدان بونون مصداقیدیر. امیل زولا یا هاینریش بُلون باخیشیندا دا گؤرونن بو روشنفکرلیک مدلی مؤوجود وضعیته قاییدمیر و اونون دَییشمه‌سینی آختاریر. سولون روشنفکره اولان عومومی درکی طبقاتیدیر؛ چونکی او چوخ واخت اؤز ایجتیماعی طبقه سین‌دن فاصله‌لنه‌رک و ایشچیلرین و باشقا زحمتکشلرین منافعه‌لرینی تامین ائتمک اوچون ایجتیماعی فعالیته داخیل اولور. سول روشنفکرلیک سنتی‌نده مارکسین فویرباخ حاقینداکی تزلرینده‌کی بو سؤزو کی “فیلوسوفلار ایندییه قدر دونیانی مۆختلیف شکل‌لرده شرح ائدیبلر. ایندی ایسه اونون دَییشدیرمه‌سی زامانی چاتیب،” عمله چاغری معناسینی دا داشیییر. گوجه‌ باغلی باخیش ییرمینجی عصرین رادیکال سول روشنفکرلیگینین اؤزللیکلریندن بیری‌دیر؛ چونکی دونیانین دَییشدیریلمه‌سی بو روشنفکرلرین ذهنیتینده اونلارین وجود علتی و هویتینین بیر حیصه‌سیدیر.”

خلاصه

سعید پیوندی‌نین یازدیغی «ایرانین سول روشنفکرلیگی و دموکراسی موضوعو» مقاله‌سی، تحلیلی و تاریخی بیر یاناشما ایله، مشروطه‌دن ۱۳۵۷ اینقیلابیندان سونراکی دؤوره قدر ایرانین سول گفتارلاری ایله دموکراسی مفکورهسی آراسینداکی موناسیبتی آراشدریر. یازار «سول روشنفکر»ین حداقلی تعریفی ایله، اؤزونو بو هویته‌ باغلی بیلن بیر کیمی گؤستریر کی، ایرانین سول سنتینده دموکراسی نجه عومومیتله ایجتیماعی عدالت، امپریالیزم علیه‌ینه موباریزه و جمعی اولانین فرددن اۆستون اولماسی ایله باغلی تعریف ائدیلیب و داها آز بیر شکیلده عومومی وطنداشلیق حقوقونون بیر اصلی و سیاسی حاکمیتین نهادینلشدیریلمیش مکانیزمی کیمی باشا دوشولوب.

پیوندی مشروطهچی سوسیال-دموکراسی‌دن توده پارتیاسینا، ۴۰ و ۵۰-جی ایللرین رادیکال سولونا و اینقیلابی تشکیلوتلارا قدر مۆختلیف دؤورلری گؤزدن کئچیره‌رک گؤستریر کی، دموکراسی‌نین طبقاتی اوخونماسی — طبقه یا «خلق» خیدمتینده بیر آلت کیمی — «صوری لیبرال دموکراسی» ایله «خلق دموکراسی‌سی» آراسیندا بیر فرقین یارانماسینا سبب اولوب. بو چرچیوه‌ده سیاسی آزادلیقلار و اینسان حقوقلاری چوخ واخت بورژوازی بیر مقوله‌یه قدر آزالیب و اولویت حاکمیتین اله کئچیریلدیگی و ایجتیماعی عدالتین تامین اولونماسینا وئریلیب.

یازار ۱۳۵۷ اینقیلابی ایللرینده و اوندان سونرا سولون فعالییتینی تحلیل ائدرکن استدلال ائدیر کی، رادیکال سول روشنفکرلیگین اؤنملی بیر حیصه‌سی دموکراسی ایمتحانیندا باشاری‌سیز اولدو؛ چونکی آزادلیقلارین محدودلاشدیریلماسینا و یئنی اقتدارگرا نظمین قورولماسینا قارشی، امپریالیزم علیه‌ینه و عدالت‌سئور گفتارا اولویت وئردیگینه گؤره، لیبرال دموکراسی‌نین مدافعه‌سینده قتی بیر مؤقیع توتمادی. مقاله عومومیتله ایرانین سولونون دموکراسی ایله موناسیبتینده بو نظری و تاریخی دۆیوُنون باشا دوشولمه‌سی اوچون بیر جهددیر.

مقاله‌نین تام نسختسی پی‌دی‌اف فورمتینده الده‌دیر:

سعید پیوندی
ایگیرمینجی ایل، ۲ و ۳-جو سایی، یای ۱۳۹۱ – ایران نامه