چوخداندیر کی سرمایهدارچیلیق قایداسی دونیا و ایراندا ایقتیصادی و ایجتیماعی تشکیلاتمهنین ان اؤنملی اصلینه چئوریلیبدیر. ایش، طبیعت و پول بو قایدادا گئتگئده داها چوْخ مالا چئوریلیبلر، ائله کی بوگون ایجتیماعی حیاتین ماللاشماسی حیاتیمیزین هر بیر گوشهسینه سیزمیشدیر.
ایجتیماعی حیاتین ماللاشماسی سرمایهدارچیلیق قایداسینین گئنیشلنمهسینی، بو قایدانین ایجتیماعی ایلیشکیلرینی، اونون تاریخی سویهده حرکت قایدالارینین تجلاسینی و زیتلیکلرینی اورتایا قویور. ایندی، سرمایهنین منطقی و قازانجی ان چوْخ حَدّه یئتیرمک بیزیم ایجتیماعی حیاتمیزین ان اؤنملی اساسینا چئوریلیبدیر.
بئله بیر فضادا، ایقتیصادی و ایجتیماعی حیاتی تانیماق هر شئیدن اؤنجه بازار جمیتینین موناسیبتلرینه حاکم اولان مال منطقینی تانیمانی گرهکدیرير. انسان و طبیعتی بازاردا ساتیلابیلهجک ماللارا چئویرن بئله بیر منطق قارشیسیندا تسلیم اولماق، چاغداش بیر وحشتلر دونیاسینا یولو آچیبدیر. بئلهدیر کی بئله بیر منطقدن ائشیگه چیخماغی دوننکی و بوگونکو بیر چوخ ایدعاچیلار مومکونسوز ساییبلار.
عکسینه اولاراق، «سیاسی ایقتصادین تنقیدی» بو موناسیبتلر قارشیسیندا مۆقاویومتدیر، بیر مۆقاویومت کی بازار موناسیبتلرینین یالانچی فئستیوالیندا یئر ائتمهمک ایستهیر، بس اونون اوتوزونجو قاتلارینا گئتمک ایستهیر. همین ندندن اؤترو، نولیبرال نشریهلر و رسانهلرین چئشیدلی ویترینلرینی دولدورماق اوچون تزئینسل بیر مال و اونلارین چوْخلوقچولوق ایدعاملارینین یالانچی شاهیدی اولماقدانسه، تنقید و یئنیدن دوشونمک اوچون، آزجاق دا اولسا، باغیمسیز بیر فضا یاراتماغی اوستون توتوروق.
تنقیددن مرادیمیز، گؤروشلری اؤلچمک و پیس ایقتیصادی و ایجتیماعی نظریهنی داها یاخشی نظریهلرله دَییشدیرمک دئییل، بلکه ایجتیصادی بیلیملر چرچیوهسینده و اؤزلله «ایقتیصاد بیلیمی» گئییبینده تبلیغ اولونان خرافهلری آرادان قالدیرماقدیر. دالیجا گئدیریک کی ایجتیماعی واقعیتی اؤرتن پردهنی پارچاقلایاق. بو چرچیوهده گؤستریريك کی هansi شرایطلر آلتیندا و هansi سازوکارلارلا سرمایهدارچیلیق حرکهتینین قایدالاری اؤزلرینی ائله بیر شکیلده تحمیل ائدیرلر کی سانکی طبیعی قایدالار و جمیعتدن ائشیگه اولان گوجلر دیرلر. چاغداش تاریخده سرمایهنین گوجلو اولماسینین ندنی ده بیر درجهده سرمایهنین سازوکارلارینین بو یانلیش آنلاشیلماسی و اونون «طبیعی» گؤرونمهسی ایله باغلیدیر.
بیزیم گومانیمیزه گؤره اگر دونیانی دَییشدیرمک اوچون آیاغا قالخمشیقسا، دونیانی یوزمک اوچون ده بیلیکله تجهیز اولمالیییق، ائله بیر بیلیک کی بیزه گوج موناسیبتلریندن دانیشسین، مال ایلیشکیلرینی آچیقلاسین، طبقه لری گؤرسون و زیتلیکلری، و بوتون بونلارین آراسیندا گؤزوموزو دونیانی آلت-اوست ائتمک، آچیقلاماق و دَییشدیرمک اوچون آچسین. بو بیلیک کلمهنین کلاسیک مفهوموندا همین «سیاسی ایقتصادین تنقیدی»دیر.
سؤزون مؤهرو بو کی اومیدلیییق؛ چونکی اصرارلا بو گوماندایوق کی «هر بیر برک و برکدیر، توستو اولوب هاوايا گئدهجک.»