اگر خالق‌لار آزادلیق ایسته مزسه لر: «خالق‌دان قورخو»دان مراقبت سیاستینه

پادشاهچی‌لر و محافظه‌کارلارین کئچید تصورلرینه بیر تنقید اولاراق، بو مقاله‌ده آرخاییک ایستکلرین عمومی‌لشمه‌سین‌دن نگران اولان سول و جومهوری‌چی گوج مخاطب قرار آلینarak، توده‌لرین آیدینلاتدیریلماسی‌نین کلیشه‌لی تصورلری قارشی‌سیندا مراقبت سیاستینه یاناشماغین ضرورتی بحث اولونور.

یادداشت‌1 avqust 2026
PDF ایندیر
اگر خالق‌لار آزادلیق ایسته مزسه لر: «خالق‌دان قورخو»دان مراقبت سیاستینه

فرشید مقدم سلیمی بو یازی‌سیندا اصلی «اگر خالق بؤندولوک ایسته سه نه‌اولاجاق؟» باشلیغی ایله، «اضطرار دؤنمی دفترچه‌سی» حاقیندا بیر تلویزیون مناظره‌سی و یاشار دارالشفا طرفیندن رفراندومون تنقیدی ایله باشلاییر تا temel بیر سورغویا یئتسین: اگر خالقین اکثریتی گرچک‌دن استبدادی و کؤله‌لیگی ایسته سه نه‌ائتمه‌لی؟ او ایلک اؤنجه بیر پادشاهلیق مۆدافیعچی‌سینین ادداسینین تناقضونو گؤستریر کی دئییر جومهوری‌چی‌لر «جومهوریتی خالقا تحمیل ائتمک» ایسته ییرلر، چونکي «خالقی اؤز خالقینا تحمیل ائتمک» منطقی باخیمدان مومکون دئییل، آمما بونون عوضینه بو ایمکان وار کی استبداد یا پادشاهلیق آزادلیق ایسته یَن خالقا تحمیل اولونسون یاخود اؤز خالقی، بیلerek یا دا قورخودان، استبدادی طلب ائتسین.

یازیچی سونرا حسین قاضیانین همین میزگرده‌کی مؤقعینه توخونور و گؤستریر کی قاضیانین اساس مسئله‌سی ایسلام جومهوریتی‌نین احتمالی سقوطوندان سونرا «نظمن و حاکمیت قوروملارینین قورونماسی» و پوزغونلوغون قارشی‌سینین آلینماسیدیر؛ او نظم کی بوگون اساساً انتظامی و امنیتی گوجلرین زورونا دایانیر. بو چارچوبدا، پهلوی‌نین سؽخؽجؽ آپاراتلارینین وفاداری‌نین تئزجه اؤزونه کئچمه‌سی طرحی، قاضیان باخیمیندان اصولی باخیمدان مسئله‌لی دئییل، تکجه عمل باخیمیندان چتین‌دیر و انقلابدان سونراکی داغینیق گوجلره گؤره ایشلر دئییل؛ سلیمی بو یاناشمانی محافظه‌کارلارین «انقلابی یاریم‌چیق» ایسته یَن باخیشینین بیر نومونه‌سی بیلیر: خالقین گوجو ایله آغداریش، آمما خالقی همین کئچمیش سؽخؽجؽ ماشین واسطه‌سی ایله تئزجه ائولرینه قایتارماق.

دبامدا، سلیمی محافظه‌کارلارین اورتاق سؤزونو باریق‌لادیر: «خالق عومومیتله تهلوکه‌لی‌دیر»؛ بو سببدن، اونلارین سیاستی حؤکومتین خالقدان قورخوسونو خالقین اؤزوندن قورخوسونا چئویرمک‌دیر. او بو منطقی «اؤزوندن قورخو»نون دینی و روحی کؤکلری ایله باغلی‌لاییر: مسیحیّت‌ده ایلک گوناه تعلیمی و ایسلام‌دا «نفس امّاره» مفهومو، خالقی اؤز ایستکلریندن قورخودان و اونلاری دینی اقتدارین و سونرا دؤولت و سرمایه‌داری اقتدارینین قوجاغینا ایته‌له‌ین گوج تکنولوژیلرینین نومونه‌سی‌دیرلر. اونون دئدیگینه گؤره، فاشیزم ایکی قورخونون قاریشیغیندان یارارانیر: اؤزوندن قورخو کی باشقاسینا (اقلیت‌لره) نئفرت کیمی اؤزگوله‌نیر و اؤزوندن قورخو کی رهبره حئیرانلیق عاطفه‌سینده تظاهر تاپیر.

یازیچی بورادا اساس بیر فرقی اورتایا قویور: محافظه‌کارلارین «آزاد خالقدان» قورخوسو آزادلیق‌چی گوجلرین «آزاد اولمایان خالقدان» قورخوسو قارشی‌سیندا؛ او خالق کی گؤرونوشده بیر رژیمین زنجیریندن قورتولوبلار آمما عاطفی و سیاسی سطح‌ده یئنی بیر گوجه‌ کؤله‌لیگی و باش اَیمه‌یی ایسته ییرلر و اکثریتین رأیی ایله، هم اؤزلرونو هم ده باشقالارینی زنجیره وورابیلرلر. او ۵۷ انقلابیندان سونرا سنندجین بمباران اولونماسینی و یئنی حؤکومتین شاهنشاهلیق اردوسوندان ایستیفاده ائتمه‌سینی خاطیرلاتماقلا، گؤستریر کی بوگون پادشاهچی‌لارین طرحی «آغداریشا قدر خالق انقلابی، سونرا انقلابا سون قویماق اوچون سؽخؽجؽ آپاراتین چالیشدریلماسی» الگوئنین تکراریدیر؛ بو دفعه داها گلیشمیش کنترول و سؽخؽجؽ تکنولوژیلری ایله.

سول‌لار و جومهوری‌چی‌لرین آزادلیغی و جومهوریتی «تحمیل» ائده‌بیله‌جگی سورغوسونا جاواب اولاراق، سلیمی تأکید ائدیر کی آزادلیق منطقی باخیمیندان تحمیل اولونان دئییل و قاباقدا ایکی یولدان آرتیق یوخدور: بیرینجی، لنینیزم یولو کی اوندا «آیدین» بیر اقلیت اؤزونو خالقین خاریجینده قویور و آیدینلاتماقدا باشاری‌سیز اولدوقدا، «یاخشی حؤکومتی» زورلا و فریبله «جاهل» توده یه تحمیل ائدیر؛ ائله بیر یول کی تاریخی تجروبه‌سی دیکتاتوره‌ و گئنیش شیدّته گتیریب چیخاریبدیر. ایکینجی، اسپینوزادان ایلهام آلاراق چئکدیگی یول: کؤله‌لیک ایستیگونو یارادان ساختارلاری و عاطفه‌لری آنلاماق، چونکي کؤله‌لیک نادانلیقدان آرتیق، «کؤله‌لیک ایستیگی»نین و اؤزوندن قورخو، باشقالاریندان قورخو و «آتا، شاه یا رهبره» حئیرانلیق کیمی عاطفه‌لرین محصولودur.

بو اسپینوزایی طرحده، «کونش» تکجه گوج‌دن آنلاییش آلیر و قورخو انفعالاتینین اۆستوندن گل‌مک تجربی و گونده‌لیک حیاتلا درگیر اولان بیر آراشدیرمانی طلب ائدیر: هانسؽ ایقتصادی، سیاسی، عائیله‌وی، اؤیرتیم و محله ساختارلارینین قورخونو و اضطرابی یئنیدن‌یاراتدیغینی و نئجه بیر تشکیل‌لنمه‌لرین و بدیل ایلیشکولرین هم‌بیری‌لیگی، گُوه‌نی، باشقاسینی‌سئومه‌یی و آزادلیق‌سئومه‌یی گوجلندیره‌بیله‌جگینی araشدیرماق. سلیمی تأکید ائدیر کی بئله بیر آراشدیرما ساده‌جه آکادمیک یا حاضیر نسخه‌لره دایانا بیلمز، بلکه قروپ‌لارجا، تعاونی‌لرده، مراقبت شبکه‌لرینده و هم‌زیست‌لییین یئنی فورمالاریندا عمل‌لی سیناق-خطانی طلب ائدیر.

سوندادا، او سول گوجونه خطاباً آچیق‌لاییر کی اگر بو گوج انقلابین احتمالی صاباحیندا تکجه «بیض دئدیک و هئچ‌کیم قولاغ آسنامه» دییه گیلّه‌ن‌مک ایسته میرسه، گَرک بوگوندن یوخاری‌داکی ائتلاف‌لارا و دؤولتی تسخیر ائتمه‌یه وسواس‌لی یاناشماقدان اؤزگه، محله، ایش یئری، اؤیرتیم و مراقبت و دوستلوق شبکه‌لری سطحینده داغینیق و خیردا کونش‌چیلیک اۆسته‌ر سرمایه قویه‌. «انقلابی معلم» فیگورو یئرینه، «دوست» یا «پرستار» فیگورونو اؤنجه‌ریر: ائله بیر کس کی افسرده اینسانا ساده‌جه پیادا گئتمه‌یی توصیه ائتمیر، بلکه اونونلا بیرلیکده یولا دوشور؛ ائله بیر الگو کی سولون کؤهنه داغ‌چی‌لیق و هم‌بیری‌لیک عنعنه‌لرینی خاطیرلادیر و سیاسی گۆسَت لحظه‌لرینده شورالارین و دموکراتیک اؤز-اؤزونو تشکیل‌لندیرمه فورمالارینین دوغوش یئری اولا بیلر.

دلیل‌لری، دیل ظرافت‌لرینی و یازیچینین نظری رجوع‌لارینی تام آنلاماق اوچون، توصیه ائدیریک بو یازی‌نین تام متنینی اونون اصلی وب‌سایتینده، «رادیکال دموکراسی»، اوخویه‌سین.

Related articles

استبداد پیش‌نویسی، بو دفعه عمامه‌سیز
یادداشت‌1 avqust 2026

استبداد پیش‌نویسی، بو دفعه عمامه‌سیز

ایکی روایت بیر سیاسی شکافین ایکی طرفینده دایانیبلار، آمّا آیه‌ده باخاندا، عینی بیر چهره‌نی گؤستریرلر: تاریخین هر ایکیسی نه گوجلرین چوْخلولوق ساحه‌سی، بلکه فاعلیتین انحصاری مَنیمسه‌مه میدانی بیلیرلر. دۆننک تاریخی هر ایکیسی ائله یئنیدن یازیریلار کی صاباحین گوجونو قاباقجادان اله کچیرسینلر. هر ایکیسی بیر منطقدن فایدالانیرلار: گوجو اله کچیرمک اوچون تاریخی اله کچیرمک منطقی. یازیٛنین دَوامیٛنی اوْخویون.

«دی ۱۴۰۴؛ قالخما، پهلوی‌چیلیک و یوخاری‌دان رژیم ده‌ییشیک‌لیگی تهلوکه‌سی»
یادداشت‌1 avqust 2026

«دی ۱۴۰۴؛ قالخما، پهلوی‌چیلیک و یوخاری‌دان رژیم ده‌ییشیک‌لیگی تهلوکه‌سی»

ایشچی تشکیلاتلئرمه عمل کمیته‌سی رسمی وبسایتینده‌کی «۱۴۰۴ قالخماسی: ایره‌لی یاریم آدیم، گئری ایکی آدیم» باشلیق‌لی یازی‌سیندا، دی ۱۴۰۴ قالخماسی‌نی دی ۹۶، آبان ۹۸ و «قادین، یاشام، آزادلیق» خطینده تحلیل ائدیر و بونو هم‌زامان هم خیابان رادیکالیزمینی درینلشدیرن، هم ده فضانی پهلوی‌چیلیک و امپریالیست رژیم ده‌ییشیک‌لیگی کیمی رئاکسیونر پروژه‌لر اوچون داها ال‌وئریشلی ائدن بیر موج کیمی دیرلندیریر.

خبرنامه

خبرنامه‌میزه قوشولون

ائ‌میل قوطونوزدا ان یئنی خبرلریمیز، تحلیلیلر و بیلدیریشلری آلاین.

بیز آنجاق پارتیا خبرلری اوچون سیزه ائ‌میل گؤندره‌جیک. ایستیه‌ن زامان ابونه‌دن چیخا بیلرسینیز.

پیشرو حزبی | اگر خالق‌لار آزادلیق ایسته مزسه لر: «خالق‌دان قورخو»دان مراقبت سیاستینه