دیباچـہ آرۆکان

ئم سپیدنامہ نہ تہ تۆریاگ ئَ نه تہ فزاییا صرفا انتزاعی ئُ نظري، کہ بر شانه‌های یک سنت زنده و پرفرازونشیب نظری و عملی نوشته شده است. پدیدآورندگان آن، با رویکردی آگاهانه متکثر، در فرایند نگارش، از مطالعه ده‌ها اثر، شامل مقاله‌ها، منشورها، پیمان‌ها، اساسنامه‌ها و اسناد سیاسی و تحلیلی، بهره برده‌اند، با اندیشمندان، متخصصان علوم سیاسی، حقوق،‌ تاریخ، جامعه‌شناسی، کنش‌گران مدنی و سیاسی مشورت کرده‌اند؛ و آثار، اندیشه‌ها و توصیه‌هایی که در بستر مبارزات آزادی‌خواهانه و دادخواهانه مردم ایران، از سال‌های آغازین پس از انقلاب ۱۳۵۷ تا امروز، توسط جریان‌ها، سازمان‌ها، نهادهای مدنی و کنشگران عرصه‌های گوناگون تولید شده‌اند را مورد بررسی قرار داده‌اند. ئم متن بنیانگذار2، همچنین وامدار ادبیات غنی و الهام‌بخش جنبش «ژن، ژیان، ئازادی»، بیانیه‌ها و تجربه‌های زیسته دادخواهان، کنشگران جامعه‌مدنی، مدافعان حقوق بشر، زنان، آتئیست‌ها و اقلیت‌های دینی و مذهبی از جمله بهاییان، دراویش گنابادی،‌ زرتشتیان، مسیحیان،‌ مسلمانان سنی، مندائیان، یارسان و یهودیان، کردها، بلوچ‌ها، عرب‌ها، و ترک‌ها، و اقلیت‌های جنسیتی، و نیز جنبش دادخواهی و تلاش‌های گوناگون (و اغلب شکننده) برای تحزب است؛ تجربه‌هایی که دارای درس‌های آموزنده درباره سیاست‌ورزی در قالب نهادهای حزبی متکثر است و از پس نهادسازی‌های گوناگون و تجربه انجمن‌ها و حل تعارض‌ها، ظرفیت نهادی برای بنیانگذاری یک حزب مدرن و متشکل را فراهم کرده است. بدون انباشت این میراث فکری و تجربی، که خود میراث‌دار مبارزات مردمان ایران از دوران مشروطه است، و بدون فداکاری نسل‌ها، سازمان‌ها و نهادهای پیشینی، تدوین چنین سپیدنامه‌ای نه ممکن بود و نه چندان معنادار. هدف این سند صورت‌بندی مبرم‌ترین مسائل زمانه و ارائه چارچوبی عملی و قابل اجرا برای بنیان‌گذاری «پیشرو ایرانیان حزب» است؛ حزبی در کنار دیگر نهادهای دموکراتیک، بر بنیاد تکثر، چندصدایی، مشارکت مردمی مؤثر، اجرا و نهادینه‌سازی قوانین و استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر، شفافیت، تعهد و پاسخ‌گویی، برای گذار از حاکمیت نامشروع، ستمگر و جنایت‌کار جمهوری اسلامی. حزب ابزاری برای نیل به دموکراسی، تضمین آزادی‌های اساسی، رفع نابرابری و تبعیض‌های ساختاری و سیستماتیک، و تحقق گوزارشی دادگری, سماجی دادگری و عدالت محیط زیستی، برقراری قانونی راج و قانون‌اساسی‌گرایی، تفکیک قوا و منع تمرکز قدرت، تأسیس نهادهای دادستانی و قضایی مستقل و تضمین چرخش مسالمت‌آمیز و دوره‌ای قدرت از طریق انتخابات آزاد و منصفانه، و از سوی دیگر، صدایی رسا و متشکل برای مقابله با تهدید فزاینده راست افراطی، اقتدارگرایی و انحصارطلبی به نام اپوزیسیون، گذار و اضطرار است. این سپیدنامه می‌کوشد تا از دل آنچه پیش‌تر اندیشیده و آزموده شده، بنیانی نو، با اصولی مستحکم، قابل اتکا و گشوده به هم‌اندیشی، همگرایی و ائتلاف، و متکی به سیاست جامعه‌گرا، اخلاق‌مدار و اولویت حیات و کرامت انسانی همه مردمان ایران برآورد. پدیدآورندگان این سپیدنامه امیدوارند که این تلاش، در امتداد همان مسیر پر فراز و نشیب جمعی و به پاسداشت ده‌ها هزار جان از دست رفته و شکنجه‌شده برای آزادی و دموکراسی در ایران از دوران مشروطه تا دهه پنجاه و شصت خورشیدی، جنبش‌های پس از آن از جنبش «ژن، ژیان، ئازادی»‌ تا خیزش بزرگ دی‌ماه ۱۴۰۴ خورشیدی و سرکوب‌های خیابانی به دست رهبران حکومت جنایتکار جمهوری اسلامی، بتواند از سوی جوانان، زنان، کارگران، مزدبگیران، فرودستان و بازنشستگان، کنش‌گران و اندیشمندان، و در یک کلام نیروی عظیم دموکراسی‌خواه و پیشرو جدی گرفته شود و در شکل‌گیری نیرویی متشکل و نهادمند، با صدایی روشن و موثر برای جامعه متکثر و متنوع ایران، به‌کار افتد.