سند مرجع شورای مستقل نظارت حزب ایرانیان پیشرو

۱. ماهیت و جایگاه شورا

شورای مستقل نظارت، نهادی نظارتی، مستقل و فراحزبی در ساختار حزب ایرانیان پیشرو است که مأموریت آن صیانت از اصول بنیادین مندرج در سپیدنامه و نظارت بر پایبندی ارکان حزب به این اصول است.

این شورا مرجع نهادی برای شناسایی و اعلام موارد نقض اصول بنیادین حزب محسوب می‌شود و هدف آن جلوگیری از انحراف ساختاری، تمرکز قدرت و فاصله گرفتن حزب از چارچوب‌های حقوق‌محور و دموکراتیک مندرج در سپیدنامه است. 

شورای مستقل نظارت نهادی اجرایی یا مدیریتی نیست و در تصمیم‌گیری‌های اجرایی حزب دخالت نمی‌کند. وظیفه آن نظارت بر انطباق ساختارها، تصمیم‌ها و عملکردهای حزبی با اصول بنیادین حزب است.

این شورا نهادی مستقل از ارکان اجرایی حزب است و تنها مرجع پاسخگویی آن مجمع عمومی حزب است.

۲. ترکیب شورا

شورای مستقل نظارت از دست‌کم سه عضو تشکیل می‌شود.

اعضای شورا باید از میان شخصیت‌هایی انتخاب شوند که:

• از اعتبار حرفه‌ای و اخلاقی برخوردار باشند
• استقلال فکری و نهادی داشته باشند و تضاد منافع نداشته باشند
• سابقه فعالیت در حوزه‌های حقوقی، مدنی، دانشگاهی یا اجتماعی داشته باشند

دست‌کم یکی از اعضای شورا باید حقوق‌دان باتجربه و دارای سابقه حرفه‌ای معتبر و بدون پرونده نقض حقوقی یا اخلاقی باشد.

ترکیب شورا باید به گونه‌ای باشد که استقلال آن از ارکان اجرایی حزب به طور کامل حفظ شود.

۳. شرایط عضویت در شورا

اعضای شورای مستقل نظارت باید واجد شرایط زیر باشند:

۱. استقلال نهادی از ارکان اجرایی حزب

۲. عدم عضویت هم‌زمان در شورای هماهنگی یا سایر ارکان اجرایی حزب

۳. برخورداری از سابقه حرفه‌ای و اجتماعی معتبر

۴. پایبندی آشکار به اصول دموکراسی، حقوق بشر و حاکمیت قانون

همچنین اعضای شورا باید فاقد هرگونه سابقه یا وابستگی زیر باشند:

• همکاری یا وابستگی سازمانی به نهادهای سرکوب جمهوری اسلامی (بسیج، نهادهای امنیتی و وزارت اطلاعات،‌ سپاه پاسداران، ارکان مرتبط با ساز و کار بنیادهای مرتبط با ولایت فقیه، دادگاه انقلاب، دادگاه‌های نظامی و امنیتی و …)
• همکاری یا وابستگی به ساختارهای سرکوب استبداد پیش از جمهوری اسلامی (ساواک)
• سابقه همکاری یا وابستگی با هرگونه نهاد امنیتی، نظامی یا اطلاعاتی در هر کشور دیگر جهان
• رابطه سازمانی یا همکاری نزدیک با ساختارهای قدرتی که امکان بررسی عدم وجود تضاد منافع در رابطه با آن‌ها وجود نداشته باشد

هدف از این شروط تضمین استقلال، اعتبار و بی‌طرفی نهادی شورای نظارت است.

۴. وظایف شورا

وظایف شورای مستقل نظارت عبارت است از:

• نظارت بر پایبندی ارکان حزب به اصول بنیادین مندرج در سپیدنامه (شامل تعهد به حقوق بشر)
• رصد و شناسایی و گزارش موارد نقض این اصول در ساختارها یا تصمیم‌های حزبی
• اعلام موارد نقض یا انحراف از اصول بنیادین حزب
• ارائه توصیه‌ها و تذکرهای اصلاحی به ارکان مسئول
• ارائه گزارش‌های نظارتی به مجمع عمومی حزب

هدف شورا اصلاح همواره و بازگرداندن عملکرد حزب به چارچوب اصول بنیادین آن است.

۵. مرحله نخست: شورای نظارت در دوره تدارک حزب

در مرحله شکل‌گیری حزب و پیش از تشکیل نخستین مجمع عمومی، شورای مستقل نظارت به صورت موقت تشکیل می‌شود.

در این مرحله:

• اعضای شورا با معرفی شورای تدارک حزب تعیین می‌شوند
• شورا به‌عنوان نهاد نظارتی مستقل در کنار ساختار تدارک فعالیت می‌کند

وظایف شورا در این مرحله عبارت است از:

• نظارت بر انطباق فعالیت‌های شورای موقت تدارک با اصول مصرح سپیدنامه
• اعلام موارد احتمالی نقض اصول بنیادین در فرآیند شکل‌گیری حزب و تصحیح آن‌ها
• ارائه تذکرها یا توصیه‌های اصلاحی به شورای موقت تدارک برای اطمینان از پیشروی اصولی و قابل دفاع روند تشکیل حزب

در صورت مشاهده نقض جدی اصول بنیادین، شورا می‌تواند موضوع را به‌صورت عمومی اعلام کند یا خواستار اصلاح فوری آن شود.

مأموریت شورای نظارت موقت تا زمان تشکیل نخستین مجمع عمومی حزب ادامه دارد.

۶. مرحله دوم: شورای نظارت پس از مجمع عمومی نخست

با تشکیل نخستین مجمع عمومی حزب:

• مأموریت شورای نظارت موقت پایان می‌یابد
• مجمع عمومی درباره ترکیب و دوره فعالیت شورای مستقل نظارت تصمیم می‌گیرد

مجمع عمومی می‌تواند:

۱. اعضای جدید شورا را انتخاب کند

۲. اعضای شورا را از میان نامزدهای معرفی‌شده انتخاب کند

۳. اعضای شورای موقت را برای نخستین دوره رسمی شورا تأیید کند

پس از این مرحله، شورای مستقل نظارت به عنوان نهاد رسمی نظارتی حزب فعالیت خواهد کرد.

دوره فعالیت شورا باید محدود و مشخص باشد ولی می‌تواند در رأی‌گیری مجمع عمومی به طور نامحدودی تمدید شود یا بخشی از اعضا در انتخابات مجمع عمومی تغییر کنند. اعضای شورای نظارت همواره در هر دوره از رأی‌گیری می‌توانند کاندیدای دور تازه انتخابات شوند.

۷. سازوکار رسیدگی به موارد نقض اصول

در صورت تشخیص نقض اصول بنیادین حزب:

۱. شورای مستقل نظارت موضوع را به شورای هماهنگی حزب اعلام می‌کند.

۲. شورای هماهنگی موظف است اقدامات لازم برای اصلاح یا رفع موارد مورد اشاره را انجام دهد.

در صورتی که شورای مستقل نظارت از اصلاح موارد نقض رضایت نداشته باشد، می‌تواند موضوع را مستقیماً به مجمع عمومی حزب ارجاع دهد.

مجمع عمومی به عنوان عالی‌ترین مرجع تصمیم‌گیری حزب درباره موضوع تصمیم خواهد گرفت.

۸. حدود اختیارات شورا

شورای مستقل نظارت:

• در مدیریت اجرایی حزب دخالت نمی‌کند
• در تصمیم‌گیری‌های سیاسی یا برنامه‌ای حزب مداخله نمی‌کند
• نقش آن محدود به رصد و نظارت بر رعایت اصول بنیادین حزب است

این شورا نهادی نظارتی است، نه مدیریتی.

۹. استقلال شورا

برای حفظ استقلال شورای نظارت:

• اعضای شورا نباید هم‌زمان در ارکان اجرایی حزب فعالیت داشته باشند
• هیچ رکن اجرایی حزب حق عزل یا نصب اعضای شورا را ندارد
• تنها مرجع تعیین ترکیب شورا بر اساس شروط مصرح در این سند، مجمع عمومی حزب است

این سازوکار تضمینی برای جلوگیری از تمرکز قدرت و نظارت مستقل بر عملکرد حزب است.

۱۰. محرمانگی و امنیت همکاری

با توجه به شرایط سیاسی ایران و ضرورت حفاظت از امنیت اعضا و همکاران، شورای موقت نظارت متعهد به رعایت اصول محرمانگی و امنیت شبکه است.

تمامی اعضای شورا پیش از مشارکت در فعالیت‌ها به رعایت اصول محرمانگی، حفاظت از اطلاعات حساس و صیانت از امنیت افراد و ساختارهای ارتباطی شورا متعهد می‌شوند.

این تعهد شامل موارد زیر است:

• حفاظت از هویت اعضا یا همکاران غیرعلنی
• عدم انتشار یا انتقال اطلاعات داخلی شورا بدون مجوز رسمی
• حفاظت از اطلاعات مربوط به زیرساخت‌های ارتباطی، سازمانی و امنیتی شورا
• رعایت اصل حداقل افشای اطلاعات در ارتباطات عمومی

تعهد محرمانگی محدود به دوران عضویت در شورا نیست و پس از پایان عضویت یا پایان فعالیت شورای موقت نظارت نیز همچنان معتبر باقی می‌ماند.

این اصل برای حفاظت از امنیت افراد، جلوگیری از آسیب به شبکه همکاری و کاهش خطرات ناشی از فشار یا تهدید از سوی ساختارهای سرکوب یا سایر بازیگران مخرب ضروری است.

در عین حال اجرای اصل محرمانگی باید همواره در چارچوب اصول بنیادین حقوق بشر، حقوق فردی و موازین قانونی صورت گیرد و نمی‌تواند به عنوان ابزاری برای پنهان‌سازی تخلفات، نقض حقوق افراد یا جلوگیری از گزارش موارد نقض اصول بنیادین حزب مورد استفاده قرار گیرد.

۱۱. جمع‌بندی

شورای مستقل نظارت نهادی برای حفاظت از اصول بنیادین حزب ایرانیان پیشرو و تضمین پایبندی ساختارهای حزبی به این اصول است.

این شورا با ایجاد سازوکار نظارتی مستقل، از انحراف حزب از چارچوب‌های دموکراتیک، حقوق‌محور و ضداقتدارگرایانه جلوگیری می‌کند و امکان اصلاح نهادی در صورت بروز انحراف را فراهم می‌سازد.

وجود این شورا بخشی از سازوکار نهادی حزب برای تضمین پایبندی عملی به اصول مندرج در سپیدنامه است.