سند راهبردی «برابری جنسیتی و مشارکت برابر»

⤢

۱

۲

۳

۴

۵

۶

۷

۸

۹

۱۰

(سند مرجع داخلی و عمومی – منطبق با سپیدنامه)

۱. جایگاه این سند در ساختار حزب

این سند، سیاست رسمی حزب ایرانیان پیشرو در حوزه برابری جنسیتی و مشارکت برابر است و بر مبنای اصول مصرح در سپیدنامه، به‌ویژه تعهد به حقوق بشر، برابری، ضداقتدارگرایی، تمرکززدایی قدرت و سیاست جامعه‌گرا تنظیم شده است.

این سند چارچوب اجرایی درون‌حزبی و جهت‌گیری عمومی حزب را مشخص می‌کند، و مکمل (سند الحاقی به) سپیدنامه است. در انطباق کامل با سپیدنامه، مبنای این سند تضمین این واقعیت است که حزب ایرانیان پیشرو قرار است ابزار نهادمند مشارکت و مداخله دموکراتیک باشد و به محلی برای تمرکز قدرت یا بازتولید سلسله‌مراتب پنهان مردانه تبدیل نشود.

۲. چرا این سند برای حزب ضروری است؟

در سپیدنامه، حزب ایرانیان پیشرو خود را به موارد زیر متعهد می‌داند:

• حقوق‌محوری
• نفی هرگونه تبعیض
• تمرکززدایی قدرت
• ترجمه نهادی شعار «زن، زندگی، آزادی»

اگر این تعهد در ساختار داخلی حزب اجرایی نشود، اعتبار بیرونی آن نیز مخدوش خواهد شد.

ازینرو، سند راهبردی برابری جنسیتی و مشارکت برابر، سه هدف زیر را دنبال می‌کند:

• جلوگیری از بازتولید الگوهای مردسالار و تمرکزگرا در درون حزب
• تضمین مشارکت واقعی و نه نمادین زنان و اقلیت‌های جنسیتی
• تبدیل برابری جنسیتی به یک قاعده نهادی، و نه صرفا یک شعار اخلاقی

۳. اصول بنیادین

۳.۱ اصل برابری

هیچ عضوی از حزب به دلیل جنسیت، هویت جنسیتی، گرایش جنسی یا وضعیت خانوادگی نسبت به دسترسی به موقعیت‌های حزبی محروم یا محدود نمی‌شود.

۳.۲ اصل تمرکززدایی

تمرکز قدرت در هر سطح، چه سیاسی و چه جنسیتی، با منطق سپیدنامه در تعارض است. ساختار حزب باید به گونه‌ای طراحی شود که در سطوح تصمیم‌گیری، انحصار غیررسمی مردانه شکل نگیرد.

۳.۳ ترجمه نهادی شعار «زن، زندگی، آزادی»

جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سپیدنامه به عنوان جنبشی برای مطالبه کرامت و عاملیت قلمداد شده است. بنابراین، این سند تضمین می‌کند که این مطالبه‌ و عاملیت تنها در سطح نماد و شعار نباشد و در ساختار و رویه‌های حزب عینیت پیدا کند.

۳.۴ ضداقتدارگرایی

هرگونه توجیه تعلیق حقوق زنان یا حداقل‌های برابری جنسیتی به بهانه «شرایط گذار یا جنگ یا تازگی حزب» مردود است. سپیدنامه صراحتاً با تعلیق اصول دموکراتیک به بهانه اضطرار مرزبندی می‌کند.

۴. استانداردهای حداقلی الزامی در ساختار حزب

با توجه به اینکه حزب در مرحله شکل‌گیری است، این استانداردها «حداقل‌های اجرایی» محسوب می‌شوند:

۴.۱ ترکیب ارکان مرکزی

در شورای هماهنگی، شورای نظارت، نهادها و کارگروه‌های اصلی:

• حداقل ۴۰٪ کرسی‌ها باید به زنان و سایر هویت‌های جنسیتی غیرمرد اختصاص یابد، و هیچ گروهی نباید بیش از ۶۰٪ کرسی‌ها را در اختیار داشته باشد.
• مبنای شناسایی جنسیت، خودتعریف‌گری اعضاست. هیچ عضوی ملزم به افشای عمومی هویت جنسیتی خود نیست.

۴.۲ فهرست‌های انتخاباتی آینده

در صورت مشارکت در انتخابات آزاد:

• فهرست‌ها باید بر اساس اصل تناوب (زیپ) تنظیم شوند (در سه جایگاه اول هر فهرستی در آینده، دست کم یک زن حضور داشته باشد).
• در حوزه‌های رقابتی، هیچ جنسیتی نباید بیش از ۵۰ درصد نامزدهای اصلی را تشکیل دهد.

۴.۳ کمیته برابری و عدالت جنسیتی

یک نهاد مستقل درون‌حزبی با اختیارات مشخص تشکیل می‌شود که:

• بر اجرای این سند نظارت کند
• گزارش سالانه منتشر کند
• تخلفات را بررسی کند
• پیشنهاد اصلاح آیین‌نامه‌ها را به مجمع عمومی ارائه کند

۵. محیط امن سیاسی درون حزب

حزب حق دسترسی امن، و بدون ترس از تلافی، به سازوکار شکایت را برای همه اعضا تضمین می‌کند و متعهد است سازوکاری منطبق با اصول دادرسی عادلانه، فرض بی‌گناهی، محرمانگی متقابل و منع سوءاستفاده سیاسی برای رسیدگی به موارد آزار یا تخلف ایجاد کند. 

هیچ اتهامی پیش از طی فرایند رسمی رسیدگی، اعتبار عمومی ندارد. استفاده ابزاری از شکایت برای حذف سیاسی، تخلف انضباطی محسوب می‌شود. حزب با هرگونه فشار رسانه‌ای، کمپین هیجانی، یا تلاش برای صدور حکم پیش از رسیدگی رسمی مخالف است. هیچ فردی به صرف اتهام عمومی یا فضای رسانه‌ای از مسئولیت خود کنار گذاشته نمی‌شود مگر با تصمیم رسمی نهاد رسیدگی تا بدینگونه بازسازی اعتماد سیاسی با حفظ کرامت افراد و عدالت رویه‌ای تضمین شود.

در راستای تعهد به محیطی عاری از آزار و خشونت جنسیتی: 

• رسیدگی فقط به رفتارهای تعریف‌شده و مصرح در آیین‌نامه محدود است،
• صرف طرح شکایت به معنای اثبات تخلف نیست و اصل بر بی‌گناهی است،
• فرایند رسیدگی محرمانه، مستند و مبتنی بر حق دفاع کامل طرفین است،
• انتشار عمومی اتهام پیش از صدور رأی نهایی تخلف جدی تشکیلاتی به‌شمار می‌رود.
• ثبت شکایت با سوءنیت یا با هدف حذف سیاسی، خود تخلف جدی انضباطی است.

این ساز و کار همچنان از کنسل‌کالچر، تسویه‌حساب شخصی و فشار هیجانی درون‌حزبی جلوگیری می‌کند.

۶. مشارکت واقعی، نه نمایندگی نمادین

برابری به معنای صرف حضور عددی نیست. بنابراین حزب متعهد است:

• زنان در ریاست جلسات، سخنگویی، نمایندگی رسانه‌ای و مذاکرات ائتلافی حضور فعال داشته باشند.
• منابع مالی و آموزشی به صورت برابر تخصیص یابد.
• برنامه‌های آموزش سیاسی با تمرکز بر توانمندسازی زنان طراحی شود.

مهم:‌ کمیته برابری موظف است تا شاخص‌های کمی مشارکت واقعی را تعریف و سالانه در گزارش خود اندازه‌گیری و منتشر کند.

۷. سیاست عمومی حزب در حوزه برابری جنسیتی (سطح ملی)

این سند صرفاً داخلی نیست. حزب در سطح ملی نیز متعهد به موارد زیر است:

• اصلاح قوانین تبعیض‌آمیز در حوزه خانواده، ارث، طلاق، حق سقط جنین، اشتغال و تابعیت
• اقتصاد مراقبت (care economy)
• نمایندگی برابر در انتصابات دولتی و نهادهای عمومی
• تضمین برابری دستمزد
• جرم‌انگاری خشونت خانگی و جنسیتی
• تضمین مشارکت برابر در نهادهای منتخب
• سیاست‌های حمایتی برای سازگاری کار و زندگی

۸. زمان‌بندی اجرا

سه ماه نخست:

• اصلاح، تکمیل و تصویب رسمی سند
• تشکیل کمیته برابری جنسیتی حزب
• اصلاح آیین‌نامه‌های موقت

شش ماه نخست:

• اجرای حداقل ۴۰٪ در ارکان
• طراحی سازوکار رسیدگی به تخلفات
• آغاز برنامه آموزش کادرها

یک سال نخست:

• انتشار نخستین گزارش عمومی شفافیت جنسیتی
• ارزیابی عملکرد ساختاری حزب و نقد شفاف و گزارش عمومی درباره این ارزیابی

۹. ضمانت اجرا

• هر تصمیم مغایر با حد نصاب جنسیتی باطل و بلااثر است.
• عدم رعایت این سند تخلف تشکیلاتی محسوب می‌شود.
• گزارش سالانه باید به صورت عمومی منتشر شود.

۱۰. جایگاه حقوقی سند

این سند:

• ذیل سپیدنامه تفسیر می‌شود.
• در تعارض با اصول سپیدنامه فاقد اعتبار است (سپیدنامه معیار تفسیری نهایی حزب است).
• پس از تشکیل مجمع عمومی قابل اصلاح و موضوع رأی‌گیری خواهد بود.

جمع‌بندی

حزب ایرانیان پیشرو، اگر بخواهد بدیلی دموکراتیک و عدالت‌جو ارائه دهد، باید از درون خود آغاز کند.

برابری جنسیتی در این سند نه یک برنامه جانبی، بلکه شاخص بلوغ نهادی و معیار صداقت سیاسی حزب است.

این سند معیار ارزیابی پایبندی نهادی حزب به اصل برابری جنسیتی خواهد بود.