«قساوت سیاستی» عصرینده کوتلهنین گوجو؛ رسانه، ابزارچی ارتجاع و مقاومتین مۆمکونسوزلۆکلری
یازارین تعبیرینه گؤره «اونایللری اؤز ایچینده سیخلاشدیران» هفتهلرده، محمد حاجینیا «نقد اقتصاد سیاسی» وبسایتیندهکی اوزون بیر مقالهده ایرانین بو گۆنلردهکی ان چوْخ موباحیثهلی سورغولاریندان بیریلرینه ال آغیر: نیه پهلویچو سلطنتچیلیک بئله اوج آلیر و سول بو قدر حاشیهیه ایتیریلیر، و بو آرادا رسانه نه ائدیر و نه ائتمیر؟
یازارین تعبیرینه گؤره «اونایللری اؤز ایچینده سیخلاشدیران» هفتهلرده، محمد حاجینیا «نقد اقتصاد سیاسی» وبسایتیندهکی اوزون بیر مقالهده ایرانین بو گۆنلردهکی ان چوْخ موباحیثهلی سورغولاریندان بیریلرینه ال آغیر: نیه پهلویچو سلطنتچیلیک بئله اوج آلیر و سول بو قدر حاشیهیه ایتیریلیر، و بو آرادا رسانه نه ائدیر و نه ائتمیر؟
«هر شئی رسانهنین گۆناهیدیر» سادکلشدیریلمیش روایتینی تکرار ائتمک عوضینه، حاجینیا بو ابزارمحور باخیشی چاغیریر: او، اینانیر کی، ایقتیصادی، سیاسی و ایئدئولوژیک مۆرکّب دَییشیکلیکلری «رسانه تبلیغاتینا» ایندیرمک، رئاللیغی دۆشۆنمگی مۆمکونسوز و ائتکیلی مۆداخیلهنی ایمکانسئز ائدیر. او خاطیرلادیر کی، سلطنتچیلر و «عظمتطلب» میلّتچیلر ایللردیر تریبونا صاحبدیرلر و «عۆنصوری رئاللیقدا رجز اوخوماق» اونلار اۆچۆن یئنی بیر شئی دئییل، آنجاق هئچ واخت بو گۆنکۆ ایجتیماعی نۆفوذ سویهسینه چاتمامیشدیلار؛ دئمهلی، رسانه ایمکان شرطلریدیر، یوخسا تام علّت دئییل.
مقالهنین دلیلینین اۆرگینده، گۆجۆ «ابزار و تکنیک صاحبی اولماق»دا خولاصه ائدن بیر سیاست دۆشۆنجەسیندن تنقید دایانیر: اونلار گۆجلیدولر چۆنکی رسانه، تکنیک و دستگهلری وار؛ بیز باجاریقسیزیق چۆنکی بو ابزارلارا صاحبیلیک ائتمیریک. حاجینیا گؤستریر کی، بو منطق عئینی زاماندا ایکی ایش گؤرۆر: بیر طرفدن کوتلهلری حاکم طبقه نین مۆختلیف فراکسیونلاری ایله ائتلاف و چانه وورماغا ساری سورۆکلهییر، و باشقا طرفدن، گۆجۆن اوْبیئکتیو بؤلگۆسۆنۆ (ابزارا الیئتیرمهلیلیگی) «گۆجسۆزلۆک» ایچ حیسّینه چئویرهرک، استیناصی (مایوسلوغو) طبیعی و آلترناتیوی مۆمکونسوز گؤستریر.
او، اتیان بالیبار، آلتوسر و باشقالاریندان بورج آلاراغا، حاکم طبقهنین اساس قورولوشونو «خالقدان قورخونو، خالقین قورخوسونا چئویرمک» کیمی فورمالاشدریر: قهرین گیزلدیلمهسیندن توتموش، سئرکوب گۆجۆنۆ گؤسترمهیه، قساوتین آچیقجا اجراسینا قدر، هامیسی کوتلهلرین هئچ بیر ائتکیلی ابزارا ال تاپماماسی و بونا گؤره ده «اللریندن هئچ بیر ایش گلنمهمهسی» فیکرینین برکیدیلدیگی خیدمتیندهدیر. بئله بیر وضعیّتده، هله دؤولتی اله کئچیرمهمیش اولان «ابزارچی» ارتجاع، دؤولتی الینده ساخلایان ارتجاعین آلترناتیوی کیمی، قاباقجادان کوتلهلردن آلینمیش بیر یئرده اوْیناییر: جمعی گۆج یئرینده.
حاجینیا بو ابزارمحور چارچوهنین قارشیسیندا، ایکی جۆر سیاسی پراتیکین کیفی فرقلرینه تأکید ائدیر: «دؤولت ماشینی»، ایئدئولوژیک دستگهلر و عادته دایانان و گۆجۆنۆ یئنیدن اورتایا چیخارماق اۆچۆن حتّی دۆزگۆن فیکرلره بئله احتیاجی اولمایان مسلط طبقهنین پراتیکی؛ و «اؤز اللریندن»، «فیکرلردن» و «دلیل گۆجۆندن» باشقا سلاحی اولمایان و مجبور قالان کی، اؤز سلاح و آنلاییشلارینی مۆبارزه جریانینده اورتایا چیخاردیب دۆزلدهن تحت سلطه طبقه لرین پراتیکی. بو افقده، دۆزگۆن تئوری و دقیق سیاسی خط، بیر آیدینلار لۆکسۆ دئییل، بلکه هر جۆر قورتولوشچو تشکیلاتیلیغین ایمکان شرطلریدیر.
یازار سونرا لنین و گرامشییه مراجعت ائدهرک، تشکیلات و تئوری ایله باغلیلیقدا رسانهنین یئرینی یئنیدن تعریفلهییر: لنین اۆچۆن قزئت (و عومومیتله رسانه) بلورسیز ایجتیماعی افکاری جلب ائتمک اۆچۆن بیر «تبلیغات ابزاری» دئییل، بلکه «مۆبارزه قیویلجیملارینی» توپلاییب بیر «تک آلووه» چئویرن «دستهجمعی تشکیلاتچیدیر»؛ رسانه، سیاسی تشکیلاتین بؤیوک بیناسینی معین بیر نظری خط اطرافینده قورماغی مۆمکون ائدن بیر ایپ کیمیدیر. گرامشی ده هژمونی و «موضع مۆبارزهسی» آنلاییشی ایله گؤستریر کی، مدنی هژمونی اساساً سیاسیدیر و بیر منسجم خطین باغوتوندان تشکیلاتلانما و «فکری و اخلاقی رفرم» اولمادان اله گلینمز؛ بونونلا بئله، بو یاییلما تکجه بیر کانالدیر و یا بیر شکیلده اورتایا چیخا بیلمز.
بو بحثدن مقالهنین اساس قضیهسی اورتایا چیخیر: «نهیین» «نجهیه» اوستونلۆک، یؤنهلیش و سیاسی خطین ابزار و تشکیلاتا اوستونلۆک. حاجینیا «نه ائتمهلی؟»نین آلتوسرچو اوخوماسینا استناد ائدهرک گؤستریر کی، اگر سورغونو «طبقاتی مۆبارزهنین یؤنهلیشی و تشکیلاتیلیغینا کؤمک ائتمک اۆچۆن نه ائتمهلی؟» شکلینده قورساق، او زامان آیدین اولور کی، پارتی، رسانه و ابزار سیاسی خط اساسیندا قورولمالیدیر، یوخسا ترسینهسی؛ چوخ پیشرفت ائتمیش ابزارلار، دۆزگۆن یؤنهلیش اولمادان، تکجه شکسته طرف گئدن داها سورعتلی بیر واسطهدیر.
نتیجهده، مقاله «قساوت سیاستی»نی استیناص ایقتیصادی و افقلرین مهندسیلیگی ایله باغلاییب باشا دۆشۆر: حدهدن آرتیق قهر، قهری گؤسترمک و یا گیزلتمک، گلهجک افقونو کسیب دوغراماق و «حکمران برنامه»نی «حداقل طلبلردن» گؤز اؤنۆندن آتماق، هامیسی بو نتیجهنین خیدمتیندهدیر کی، مقاومت مۆمکونسوزدور، و سئچیم ابزارچی ارتجاعین ایکی قوطبو ایله محدودلاشیر. حاجینیا گاستون باشلارا استناد ائدهرک، دوز و ساحه وئریلرینی و خام «فکتلری» شاهید دئییل، «مۆتهّم» آدلندیریر و خاطیرلادیر کی، بو آنلاردا مقاومت ایمکانلارینی گؤرمک، تئوری و طبقاتی مۆبارزه تاریخینه ال آتمادان مۆمکۆن دئییل.
متنین سونو کارل لیبکنشتین مشهور یازیسی، «هر شئیه رغماً» ایله، بونا تأکید ائدیر کی، سول اۆچۆن، «او ایکی گئجهنین قیرغینی و او ایکی ایلین نسلکۆسۆ» آراسیندا، تکجه اخلاقی و سیاسی باخیمدان مۆدافیعه اولونان آلترناتیو، مقاومتدیر؛ او مقاومت کی، اگر ایکی ارتجاعدان بیرینین آرخاسیندا گیزلنمهیه برائت قازاندیرماغا ایندیریلرسه، گلهجک نسللری مشروطه و ۵۷دن بو گۆنهدک، بیر عصرلیک مۆبارزهنین قانی ایله یازیلمیش «مۆبارزه دیلی و مقاومت کلامی»ندن محروم ائدهجک. بو متنین افقینده، نه شکست قَدَر (مقدر) اولوب و نه ده ظفر ضمانتلیدیر؛ قاچیلماز اولان شئی، کوتلهلرین گۆجۆنۆ مقاومت ایمکانلارینی «قساوت سیاستی»نین خارابهلری آلتیندان ائشیگه چیخاراجاق سیاسی خط اطرافینده تشکیل ائتمک ضرورتیدیر.
اگر بو راپور سیزین اۆچۆن تحرّیکائدیجی و یا مسئلهلی اولدوسا، دلیللری، نظری مراجعتی و دیل inceliklerini داها یاخشی دۆشۆنمک اۆچۆن، محمد حاجینیانین اثرسۆز اولان «رسانه، «سیاستِ» قساوت و (نا)ممکنهای مقاومت» مقالهسینین تام متنینی «نقد اقتصاد سیاسی» وبسایتینده اوخویون.
Related articles
ایرانلیلارین جمعی ذهنینده گئچمجه دؤنوش
بو یازیٛدا، آروین پویان «گئچمجه دؤنوش» حادیثهسینی ایران جومعیتینین سیاسی تخیلینده درین بیر بحرانین علامتی کیمی تحلیل ائدیر. او دلیل گتیریر کی، «قیزیل» آدلانان دؤورلره گئنیش مئیل ــ قوناق ایراندان پهلوینین یا ایسلامین ایلک چاغلارینین نوستالژیک یئنیدن قورولوشونا قدر ــ سادجه ایدئولوژیک بیر ترجیح دئییل، بلکه شکستین، قاریشیقلیغین و گلهجک اوفوقونون قapanماسینین ییغیلمیش تجروبهلرینده کؤک سالیب.
انقلاب واپسگرا، افسانه انقلاب دزدیدهشده و خطر اقتدارگرایی نو: بازخوانی مهرداد درویشپور از انقلاب ۵۷
در این مقاله، مهرداد درویشپور با تکیه بر بازنشر متنی تحلیلی از ۳۹ سال پیش، از نو به انقلاب ۵۷ مینگرد تا نشان دهد فهم امروزِ بنبست جمهوری اسلامی بدون نقد خود منطق پوپولیستی و اقتدارگرایانهی آن انقلاب ممکن نیست. او با رد دو روایت مسلط – یکی نوستالژی سلطنت و مقصر دانستن یکپارچه «نسل ۵۷»، و دیگری افسانه «انقلاب شکوهمند دزدیدهشده» – بر روایت سومی پای میفشارد که همزمان با مخالفت از همان آغاز با پروژه حکومت دینی، نقد ریشههای اقتدارگرایی را در خود متن انقلاب جستوجو میکند.
آراسلماق و فورصت: نیکفر سیستمین بنبستیندن و قورتولوش امکانیندن نه دئییر؟
رادیو زمانهنین بو تحلیلی یازیسیندا، محمدرضا نیکفر ایران ایسلام جومهوریتینین و جامعهسینین بوگونکو وضعیتینین «آراسلماق» و «فورصت» کیمی ایکی محورلی مفهوملا شکللندیریر و نئجه بیر قالخیشین یا قورتولوش گتیجک بیر آچیقلیغا، یا دا فورصتسوز بیر فاجعهیه چئوریلهبیلهجگینی گؤسترمهیه چالیشیر.