آراسلماق و فورصت: نیکفر سیستمین بن‌بستیندن و قورتولوش امکانیندن نه دئییر؟

رادیو زمانه‌نین بو تحلیلی یازی‌سیندا، محمدرضا نیکفر ایران ایسلام جومهوریتی‌نین و جامعه‌سی‌نین بوگونکو وضعیتی‌نین «آراسلماق» و «فورصت» کیمی ایکی محورلی مفهوملا شکل‌لندیریر و نئجه بیر قالخیشین یا قورتولوش گتیجک بیر آچیقلیغا، یا دا فورصت‌سوز بیر فاجعه‌یه چئوریله‌بیله‌جگینی گؤسترمه‌یه چالیشیر.

تحلیل1 avqust 2026
PDF ایندیر
آراسلماق و فورصت: نیکفر سیستمین بن‌بستیندن و قورتولوش امکانیندن نه دئییر؟

رادیو زمانه‌نین بو تحلیلی یازی‌سیندا، محمدرضا نیکفر ایران ایسلام جومهوریتی‌نین و جامعه‌سی‌نین بوگونکو وضعیتی‌نین «آراسلماق» و «فورصت» کیمی ایکی محورلی مفهوملا شکل‌لندیریر و نئجه بیر قالخیشین یا قورتولوش گتیجک بیر آچیقلیغا، یا دا فورصت‌سوز بیر فاجعه‌یه چئوریله‌بیله‌جگینی گؤسترمه‌یه چالیشیر.​

سیستمین آراسلماقی و سیستم‌سل قفل‌لنمه

نیکفر ایلک اؤنجه ولایت رژیمینی تکجه «سیاسی آراسلماق»ا دئییل، بلکه گئدیلن یولدان آسیلیلیغا و ایمتییاز یارادیجی گئری‌دؤنوش حلقه‌لرینه اساسلانان بیر نؤوع سیستم‌سل قفل‌لنمه‌یه دوچار اولدوğunu تصویر ائدیر. او گؤستریر کی، عقیده‌سی تعصبه، گوج و وار-دؤولت انحصارینا، باسقی آپاراتینا، ائتوم پروژه‌سینه و بؤلگه‌سل نفوذا اساسلانان بیر ساختار، ایندی ائله بیر نوقته‌یه چاتیب کی، آرتیق حتی اؤز قرارهای‌نین نتیجه‌لرینی بئله ایداره ائتمک قابیلیتیندن محروم‌دور. خامنه‌ای‌نین جانشین‌لیگی مسئله‌سی بو تحلیلده، بو قفل‌لنمه‌نین و نتیجه‌لری اؤنجه‌دن گؤرمک‌ده‌کی آجیزلیگین ان مرکز‌دکی نوقته‌سی اولاراق تقدیم اولونور.

جامعه‌نین آجیزلیگی و «خاریجی الی‌بیچاغ‌لیق» وهمی

حاکم ساختارین آراسلماق‌ینا قارشی، نیکفر جامعه‌ده «رادیکال آجیزلیک» وضعیتی‌ندن دانیشیر؛ ائله بیر وضعیت کی، اوضاعودا اینسانلار پروبلملری حیاتی گؤرورلر، آنجاق اؤزلرینی بونو حل ائتمک اوچون مؤثردن گوج‌سوز ساییرلار. او گؤستریر کی، بو آجیزلیک نئجه قیره، یورغونلوغا، پوچ‌گرایی‌یه و «قودرتلی خاریجی گوج»ه (تحریم، حربی هۆجوم، خاریجدن رژیم‌چنج) اومید باغلاماغا چئوریلیر و بو اومیدی اومید دئییل، وهم آدلاندیریر. اوْنون نظرینه گؤره «دِکلاسه» و ضربه گؤرمۆش قشرلرین بیر حیصه‌سی، عادتی عاغل منطیقینده، تحریم‌لرین و حَتّی حربی هۆجومون حیمایتینه چاتیب‌لار و بو اؤزو فاجعه‌نین درینلیگیندن بیر نشاندیر.

مۆحاریبه ان کسکین فورصت‌سوزلیک کیمی

نیکفر «قوی داها چوخ داغیلسین» گفتمانینا و مۆحاریبه‌یه اولان اومیده قارشی، مۆحاریبه‌نی «قورتولوش باخیمیندان فورصت‌سوزلیگین ان کسکین شکلی» آدلاندیریر کی، اوْنون محصولو ویران‌لیقدان، فقردن، پوزولموش روانلاردان و برهنه گوجون برهنه ظفریندن باشقا بیر شئی دئییل. او تأکید ائدیر کی، «تنبیه» استراتژیسی – ایستر آمریکا و اسرائیل طرفیندن اولسون، ایسترسه ده جانا گل‌میش اینسانلاردان ابزاری ایستیفاده ائتمکله – تکجه رژیمی دئییل، نهایتده اؤلگه‌نی و خالقی هدهفه آلیر. بو چارچوبدا، هم مۆحاریبه‌چی رژیم، هم ده اومیدلرینی بمباران‌لارا باغلایان مۆحاریبه‌چی قارشی‌چی‌لار، «سیاست-اؤلدورمک» سیاستی‌نین داوام ائتمه‌سینده شریک‌لر.

سیاسی فورصت، سیمبولیک اعتراض و قورتولوش خطی

مقاله نین müsbət مۆثبت مؤحورۆ او یئردیر کی، نیکفر «سیاسی فورصت»دن باسقی ساختاریندا بیر آچیقلیق آنی و ایجتیماعی حرکاتین بؤیومک ایمکانی کیمی دانیشیر و بونو «قادین، یاشاییش، آزادی» تجروبه‌سی ایله بیرلیکده یئنی‌دن اوخویور. او گؤستریر کی، ژینا (مهسا) امینی‌نین اؤلومو، مقاومت تجروبه‌لری، معرفتی قورتولوش و سیمبولیک حاضیرلیق ذخیره‌سی بؤلگه‌سینده نئجه بیر قالخیش اوچون سیاسی و اخلاقی فورصته چئوریلدی. اوْنون قارشی‌سیندا، ۱۴۰۴-جو ایلین دی قالخیشینا توخونور و استدلال ائدیر کی، حوکومت مرکزه‌لرینه هۆجوم ائتمک چاغیریشی یئرینه، دَیَر قازاندیران و شیددت‌سیز سیمبولیک عمل‌لر مرکزده اولسایدی، او قالخیش داها قورتولوش‌گو بیر یول تاپابیله‌ردی.

رسانه، سلطنت‌چی‌لر و خالق‌سال سیاست‌وریشین لازیم‌لیگی

نیکفرین تنقیدینی‌نین اؤنملی بیر حیصه‌سی ایکی رسانه‌سل قوطبه yönəlib yön‌لنیب: رژیمه باغلی رسانه‌لر و پهلوی حلقه‌سینی گوجلندیرن رسانه‌لر کی، هر ایکیسینی «خالق‌سال چاره‌آختارلیغا آتش آچان توْپ‌خانا»یا بنزدیریر. او سلطنت‌چی‌لری «شاه، دربار، هۆراچک و بین‌الخلق حیمایه‌چیلری» داشتنه‌رینه باخماراق، هامیدان «داها بیچاره» بیلیر، چۆنکی فورصتی خاریجی حربی هۆجومده آختاریرلار و اؤز عاملیت‌لرینی مۆحاریبه‌چۆن ال‌آچماغا ائندیریب‌لر. بو ایکی قوطبین قارشی‌سیندا، نیکفر بیر خطدن مۆدافیعه ائدیر کی، چاره‌نی خالقین آگاهی‌سینده، ایراده‌سینده و تشکیلاتیندا، شیددت‌سیزلیک‌ده، حاق‌مدارلیق‌دا، آیری‌سئچکی‌لیگین آرادان قالدیریلماسیندا و هم‌زمان واقعیت و گؤستریلیش (سیاست و رسانه) میدانلاریندا موباریزه‌ده گؤرور.

بو راپور نیکفرین «آراسلماق، مۆحاریبه، سیاسی فورصت و قورتولوش» مناسبتی حاقیندا‌کی مۆرکّب و قات‌قات‌لی بحثی‌نین تکجه بیر سیخیشدیریلمیش شکیلیدir; اوْنون استدلال‌لارینی، نظری مفاهیمینی و اؤرنکلرینی درک ائتمک اوچون، رادیو زمانه‌ده مقاله متنینی تام اوخوماغی توصیه ائدیریک.

Related articles

ایرانلیلارین جمعی ذهنینده گئچمجه دؤنوش
تحلیل1 avqust 2026

ایرانلیلارین جمعی ذهنینده گئچمجه دؤنوش

بو یازیٛدا، آروین پویان «گئچمجه دؤنوش» حادیثه‌سینی ایران جومعیتی‌نین سیاسی تخیلی‌نده درین بیر بحرانین علامتی کیمی تحلیل ائدیر. او دلیل گتیریر کی، «قیزیل» آدلانان دؤورلره گئنیش مئیل ــ قوناق ایران‌دان پهلوی‌نین یا ایسلامین ایلک چاغ‌لاری‌نین نوس‍تالژیک یئنیدن قورولوشونا قدر ــ سادجه ایدئولوژیک بیر ترجیح دئییل، بلکه شکستی‌ن، قاریشیقلیغین و گله‌جک اوفوقونون قapanماسینین ییغیلمیش تجروبه‌لرینده کؤک سالیب.

«قساوت سیاستی» عصرینده کوتله‌نین گوجو؛ رسانه، ابزارچی ارتجاع و مقاومتین مۆمکونسوزلۆکلری
تحلیل1 avqust 2026

«قساوت سیاستی» عصرینده کوتله‌نین گوجو؛ رسانه، ابزارچی ارتجاع و مقاومتین مۆمکونسوزلۆکلری

یازارین تعبیرینه گؤره «اون‌ایل‌لری اؤز ایچینده‌ سیخ‌لاشدیران» هفته‌لرده، محمد حاجی‌نیا «نقد اقتصاد سیاسی» وب‌سایتینده‌کی اوزون بیر مقاله‌ده ایرانین بو گۆنلرده‌کی ان چوْخ موباحیثه‌لی سورغولاریندان بیریلرینه ال آغیر: نیه پهلوی‌چو سلطنت‌چی‌لیک بئله اوج آلیر و سول بو قدر حاشیه‌یه ایتیریلیر، و بو آرادا رسانه نه ائدیر و نه ائتمیر؟

انقلاب واپس‌گرا، افسانه انقلاب دزدیده‌شده و خطر اقتدارگرایی نو: بازخوانی مهرداد درویش‌پور از انقلاب ۵۷
تحلیل1 avqust 2026

انقلاب واپس‌گرا، افسانه انقلاب دزدیده‌شده و خطر اقتدارگرایی نو: بازخوانی مهرداد درویش‌پور از انقلاب ۵۷

در این مقاله، مهرداد درویش‌پور با تکیه بر بازنشر متنی تحلیلی از ۳۹ سال پیش، از نو به انقلاب ۵۷ می‌نگرد تا نشان دهد فهم امروزِ بن‌بست جمهوری اسلامی بدون نقد خود منطق پوپولیستی و اقتدارگرایانه‌ی آن انقلاب ممکن نیست. او با رد دو روایت مسلط – یکی نوستالژی سلطنت و مقصر دانستن یک‌پارچه «نسل ۵۷»، و دیگری افسانه «انقلاب شکوهمند دزدیده‌شده» – بر روایت سومی پای می‌فشارد که هم‌زمان با مخالفت از همان آغاز با پروژه حکومت دینی، نقد ریشه‌های اقتدارگرایی را در خود متن انقلاب جست‌وجو می‌کند.​

خبرنامه

خبرنامه‌میزه قوشولون

ائ‌میل قوطونوزدا ان یئنی خبرلریمیز، تحلیلیلر و بیلدیریشلری آلاین.

بیز آنجاق پارتیا خبرلری اوچون سیزه ائ‌میل گؤندره‌جیک. ایستیه‌ن زامان ابونه‌دن چیخا بیلرسینیز.

پیشرو حزبی | آراسلماق و فورصت: نیکفر سیستمین بن‌بستیندن و قورتولوش امکانیندن نه دئییر؟